Glyphosate: Icibomfiwa Sana kabili Icacindama mu Bulimi
Ififulo ifikulu ifyakubomfya
Mu bulimi, umuti wa glyphosate e muti wa kwipaya amabuula. Ici cibomba ukupitila mu kucilikila umuti wa kuti umubili ulebomba bwino mu fimenwa. Iyi enzyme yalicindama ku kupanga ama amino acid ayanunkila, ayacindama ku kukula no kukula kwa fimenwa. Ukupitila mu kucilikila iyi enzyme, glyphosate ilaonaula imibombele ya fya kulya iyalinga iya fyani, ukutwala ku kubola kwafiko panono panono no kufwa. Ubufyashi bwa iko ubwa musango umo bulasuminisha ukunwa ku mabuula no kusendwa mu cimenwa conse, ukuipaya bwino bwino ifiputulwa fya pa muulu - ifya panshi ne fya mwi samba lya mpanga ifya fisabo, ukubikako ne mishila. Ici cilenga ukuti cibe icafikapo nga nshi ku kucefyako amasaka aya muyayaya ayo nga te ifyo yali ayakosa ukufumyapo.
Glyphosate ilabomba bwino ne misango yalekanalekana iya fyakulima. Mu fyakulima ifyapilibulwa (GM) ifyapangwa pakuti fishipikishe ubulwele bwa glyphosate, pamo nga soya, amasaka, na ubuto, kuti fyasansalikwa pa fyakulima ifikula pakuti fikonke amasaka ukwabula ukuonaula ifimenwa fyene. Ici calyalula imibombele ya bulimi, ukusuminisha ukucingilila bwino bwino amasaka, ukucefyako ukukabila kwa kulima kwa maka no kucefyako ukubola kwa mushili. Ukulundapo, mu fyakulima ifishili ifya GM, glyphosate kuti yabomfiwa ku kucingilila amasaka ilyo bacili balebyala nangu panuma ya kuseepa, ukupekanya impanga ku kubyala nangu ukushininkisha ukuti ififulo fyaseepa fyashala ifyabula amasaka.
Pa numa ya bulimi, umuti wa glyphosate nawo ulasangwa mu fifulo ifishalimwa. Ici cibomfiwa ku kucingilila amasaka mu fifulo fya mafakitare, mu mbali ya misebo, mu fishiba fya nshitima, na mupepi ne fifulo fya kubomfya. Nga ca kuti ifi fifulo tafyakwata ifimenwa ifishafwaikwa, cilafwilisha ukusunga ifikuulwa, ukucefyako amasanso ya mulilo, no kulenga abantu ukucingililwa.
Nangu cakutila kuli ifisuma ifingi, glyphosate yali e lyashi lya kukansana. Amasakamika yalibuulilwe pa lwa fyo kuti yaonaula ififulo no bumi bwa bantu. Amasambililo yamo yalanga ukuti kuti kwaba ukusuntinkanya ku milandu imo iya bumi, nangula ukusumina kwa basambilila sayansi pali ifi fintu kwashala ukwapusana. Icafumamo ca kuti, abatungilila amafunde mu calo conse baliceeceetela bwino bwino imibomfeshe ya iko, ukubika mu mulimo amafunde ayakosa pa misango ya kubomfya kwa iko, ukucenjela kwa bucingo, ne fyo balefwaya pa kulembapo.
Mu kusunga, glyphosate ifwile ukusungwa mu cifulo icatonta kabili icauma, ukutali no lubuuto lwa kasuba ne fintu ifishalinga. Nga mulebomfya umuti wa glyphosate, mufwile ukufwala ifya kufwala ifyalinga ifya kucingililamo, pamo nga amagulovu, amagalasi, ne fya kufwala ifya kucingililamo pa kuti mwingasangwako. Ukulundapo, ukufumyapo bwino ifipe ifili fyonse ifishabomfiwa nelyo ukufibika mu fipe fyalicindama pa kuti ifintu fishionaike.
Ifyakulondolola
| Ishina lya cipe | Glyfosate | |||||||||
| Icilangililo ca kemikali | C3H8TE5P | |||||||||
| Ubupiina bwa ma molekyulu | 169.07 | |||||||||
| Imimonekele | amafuta ayabuuta | |||||||||
| Icifulo ca Kusunguluka | 230°C | |||||||||
| Ukwanguka | 1.747 giramu/sentimita3 | |||||||||
| CAS TE | 1071 - 83 - 6 | |||||||||
| Inamba ya HS | 29319000.9 | |||||||||
| NO | 213 - 997 - 4 | |||||||||
| Ukubomfya | Ukucingilila amasaka ya bulimi, ukusunga amasaka ayashilimwa | |||||||||
Ipepala lya Kukonkomesha Ubusuma
| Ishina lya cipe | Glyfosate | ||||||
| ICIPE | UMUTENGO WA MUTENGO (%) | UMUTENGO WA KWESHA (%) | |||||
| Iciputulwa ca bukulu bwa gilifosaiti % | ≥95.0 | 95.60% | |||||
| Iciputulwa ca bukulu bwa cimenwa g/kg | ≤1.2 | 0.2 | |||||
| Icintu icishingasunguluka ica sodium haidroksidi g/kg | ≤0.2 | 0.1 | |||||
| Iciputulwa ca bukulu bwa miti ikola mg/kg | ≤1.0 | 0.30% | |||||
Mukufusha
Mukufusha, glyphosate, nangula ukukansana ukulecitika pa lwa kubomfya kwa iko, yashala kemikali iyacindama mu bulimi bwa nomba line no kusunga ifya kulya ifishalimwa. Ukubomba kwa iko, ukubomfya kwa iko ukwa misango yalekanalekana, no kukwata ubusuma bwa kulima kwacilenga ukuba ica kwafwilisha icacindama ku kupanga ifya kulya mu calo conse. Ilyo ukufwailisha kulekonkanyapo kabili amafunde yalekula, inshita ya ku ntanshi iya glyphosate kuti pambi yasanshamo ukulingana pakati ka fisuma fya iko no kwesha kwakwe ukwa kupwisha amasakamika ayapalana.